psikanaliz

Psikanaliz yapmaya çalıştığınız sürece, bir insanın gerçek duygularını anlamanız olanaksızdır. Çünkü psikoloji, gerçek duygulara erişemez. Psikoloji, gerçek duygulara erişmenin gereksiz olduğunu savunan bir anlayışın baştansavma yöntemidir. Bir insanı anladığınızı hissettirmek istiyorsanız, onu çözmüş bilge insan rolünden uzaklaşıp, onunla aynı konumda, aynı arenada bulunmalısınız. Uzaktan her şey göründüğü gibi değildir, olmamıştır. 'Seni anlıyorum' sözünün kökeninde bir umursamazlık var. Psikolojik reaksiyonlar, duyguları yansıtmaz. Duygular içte oluşurken, bir diğer kanaldan 'bunu nasıl aktarabilirim?' sorusuna cevap arar. Çünkü duygularınızın farkedilmesini istersiniz. Sonra birileri size onun öyle olmadığını anlatmaya çalışır. Bunu yaparken psikolojik yöntemlerden yardım alır. Oysa gerçek duyguların sadece su yüzündeki yansımalarını yorumlamaktan başka bir şey yapmıyordur. Sizi, size sormadan anladığını iddia eden insanlar, sizi anlamaya üşenen insanlardır. Birileri gelir ve size duygularınızın açıklamasını yapmaya koyulur. Dinlersiniz. Ama o anlattıkları, gerçek duygularınız değildir işte. Bunu bilirsiniz ve neden böyle olduğunu anlayamazsınız. Çünkü siz de anlamaya üşenirsiniz, sizi anlamaya üşenen insanları.

Ne diyeyim; üşenmeye devam edin o zaman. Ben zaten sizden başka bir frekansta yazıyorum; dikkate almanıza bile gerek yok. Okuyup geçin işte.

İyi eğlenceler...

martı. bir.

Bir adama güvenmek yanlıştır. Daha doğrusu, o adamın asla sizinle yatmak istemeyeceğini düşünmek yanlıştır. Bunu defalarca tecrübe etmeme rağmen her seferinde unutuyordum. Bana bunu hatırlatacak adam o olacakmış. Bilmiyordum. O adam her ne kadar sizden yirmi beş yaş büyük de olsa, sevdiğiniz bir hocanız da olsa, size "çocuk" diye sesleniyor da olsa, evli de olsa, çocukları size "abla" diye sesleniyor da olsa, belli bir promile ulaştıktan sonra bütün bunların hiçbir önemi kalmıyormuş.

Bilmiyordum.

Haziranda oldu her şey, bir haziran günü. Kahvelerimizi içmiştik, falına bakmamı istediğini belli eden bir şekilde fincanını ters çevirmiş, eliyle benim önüme itelemiş ve suratında muzip ve aynı zamanda mahcup bir ifadeyle bana gülümsemişti. Onu görmeyeli seneler geçti ama o ifadeyi nasıl yapabildiğini hala merak ederim. Kocaman bir adamın içindeki çocuğu o kadar net görebilmek beni şaşırtırdı.

Alaycı bir ses tonuyla:

-"Falınıza bakayım mı?" dedim.

-"Madem istiyorsun..." dedi sırıtarak, "... çok memnun olurum."

Gülümsemekten kendimi alamadım. Olabilecek en ciddi ifademi takındıktan sonra fincanı elime aldım, ve ne yaptığımı çok iyi biliyormuşçasına konuşmaya başladım.

-"Yakın zamanda uzun süredir görmediğiniz bir arkadaşınızdan - tabi akrabanız da olabilir - bir haber alacaksınız. Bu haber sizi en başta çok etkilemeyecek gibi gözükse de birkaç ay sonra sizin için çok önemli olduğunu fark edeceksiniz. Üç vakte kadar size şans getirecek bir şey olacak. Milli piyango da devretti zaten, bence bilet almalısınız."

Büyük bir ciddiyetle beni dinliyordu. Akademik hayatında bu kadar başarılı olan birinden beklemediğim bir ciddiyet. Ona dair hatırladığım şeylerden biri de, ciddi olduğunda sol işaret parmağı çenesini yanağına birleştiren noktada sabit kalırdı.

Karşımdakini zorlamayı seven bir yapım olduğunu annem küçüklüğümden beri söyler.

Sesimi incelttim ve gözlerimi fincana yönelttim:

"Vallahi bir ada görüyorum burada, adadaki dağın tepesinde de siz. A-aa! Adayı satın alıyorsunuz! Galiba piyango çıkacak. Tabi büyük bir banka soygunu planlamıyorsanız. Ama adayı aldığınıza göre, başarılı bir plan olduğunu söyleyebilirim."

Kafamı kaldırdım. Hala çok ciddi. Parmak hala kıpırdamadı.

Annem, sabırsızlığımın her zaman kötü sonuçlar doğurduğunu ve doğurmaya devam edeceğini de söyler.

Ani bir hareketle fincanı masanın üstüne bıraktım ve suratına baktım.

-"Ne yaptığım konusunda bir fikrim olmadığının ve iyice saçmaladığımın farkındasınız, değil mi?"

Başıyla onayladı beni, ciddiyetinden hiçbir şey eksiltmeden. Bunun üzerine ben de en ciddi tavrımı takınarak suratına baktım. Gözlerine. Göz teması beni huzursuz etse de, asla gözünü kaçıran taraf olmazdım. Daha da güzeli, bana saatler gibi geçen saniyelerin bana huzursuzluk verdiğini karşı taraf hiçbir şekilde anlamazdı. Olası diyalogları kafamda gözden geçirmeye başladım ki söyleyeceği şeye verecek hazır bir cevabım olsun. Ama hiç beklemediğim bir soruyla karşılaştım. Beklemediğim soruları sevmem.

-"Sana rakı sözüm vardı benim, değil mi?"

Alakayı anlamak için iki saniye duraksadım. Sadece iki. İki saniye, karşı tarafın senin afalladığını anlamayacak kadar kısa, düşünmek için yeteri kadar uzundur. Bu sefer değildi. Anlamadım, ama iki saniyenin sonunda ağzımdan cevabım döküldü:

-"Evet, vardı. Ama üç vakte kadar bir rakı sofrası sözü göremedim falda. Yalan olacak galiba."

Başarmıştım. İşaret parmağı artık çenede değildi. Gülümseyerek sandalyesinde gerindi.

-"O zaman bu akşam sözümü tutuyorum."

-"Kötü bir falcı olduğumu kanıtlamak için yapıyorsanız eğer ..."

Cümlem bitmedi. Kahkahalar.

-"Ah çocuk ah. Sen de olmasan kim güldürecek beni?"

Yine alaycı sesim:

-"Sağ olun efendim, işim bu tabi. Eğitim sistemimiz sağ olsun, öğrencilik bir nevi soytarılık."

-"Estağfurullah çocuk. İyi bir şey demeye çalışmıştım ben. İyi ki varsın anlamında."

Gülümsedim. Gerçekten.

-"Biliyorum." dedim. Saatime baktım. On dört dakika daha o odada oturabilecek vaktim vardı, ama o an gitmemin çok daha iyi olacağını hissediyordum. Bir yandan da kalmak istiyordum ama... Ve iki saniyem dolmuştu.

-"Neyse, benim artık gitmem lazım, malum, derse gitmem lazım."

-"Tamamdır, akşam için arayacağım seni."

-"Falda gözükmüyordu ama?"

Yine o ifade. Muzip ve mahcup gülümseme.
-"İyi dersler çocuk."

-"Teşekkür ederim, görüşürüz."

Odadan yüzümde bir gülümsemeyle çıktım. O odadan gülerek çıktığım son gündü. Bilmiyordum.

Madonna ve İkizler Burcu Queen Ass!

Evlilik programlarına katılan ve her yere gelin gidebileceğini söyleyen kadınlar var, ne güzel. En azından özgün bir yanları var. Herkesin birbirine benzemek için yarıştığı klonlar dünyasında başka bir grup daha var. Onlar da Allah korkusu olan talip arayan ve her yere gelin gidemeyeceğini beyan eden muhafazakar gelin modeli. Aslında bunlara hiç gerek yok. Hep sevişince etkisi geçecek olan hislerin yönettiği insanlarız neticede. Yaptığımız şeylerin karşısına geçip bozmayı da seviyoruz haliyle. Kibritten ev yapıp bir köşesinden yakarak karşısında sigara içen ebeveynlerin çocukları olarak hep sonuçlara güdümlüyüz bir şekilde. İnsanlardaki genelleme hastalığı bana da sirayet etmiş durumda. "Hepimiz" kelimesiyle bağladığım ve genele yaymak istediğim düşüncelerime başkaca ortaklar arayarak belki de rahatlama amacındayım. Ama bu genelleme hastalığından dolayı çok şeyleri kaçırabiliyoruz da. Herkes, herkese amcaoğlu, anne-baba bir öz kardeş gibi benzemeye başladı. Bu yüzden kimseyi de sevmiyoruz aslında. Çünkü heyecan yaratan insan sayısı azaldı. Burda da genelleme yapmış olabilirim, dedim ya bu bir hastalık.

Her yere gelin olarak gidebilen kadınlar taliplerini arayadursun, bu yıl balık burcunun yılı olacak. Balık burcu gerçekçiliğinin zirvesinde yaşayacak. Mesela Madonna'yı ele alalım bu yıl Madonna ve onun kotardıklarının yılı olacak. Genellemelerimizi başkalarına sokarak özel hissetmeye çalışıp, insanları kategorize etmeye devam edeceğiz. Gideyim de başkaca gelin damat adayları bularak başkaca örneklemler toplayayım lakin elimdekiler eskiyip çürümeye başladı bile. Son olarak son bir genelleme daha; kendimizi kandırmayalım. Ortak yönler etrafında bir araya gelip, bunların hevesi geçince birbirinin ağzına sıçan insanlarız...

yargı ve infaz

Her insan dostunu da düşmanını da kendisi yaratır, kendi elleriyle besler, büyütür ve gitmesi gerektiği gün yine kendi hançeriyle öldürür. Devran derler bunun adına; oysa bu senin kendin’ce tasarladığın sevgi-nefret harmanındır. Marifetse senin marifetin, suçsa senin suçundur. Kimse bu mahkemeyi yargılayamaz, yargılamamalı. Şayet yargılayan olursa o artık senin ruhunun efendisi olmuştur. O durumda yaşama daha iyi.

Ruhun sana seçme özgürlüğü vermiş; kendi kafana göre insan ekle, insan çıkar, çarp, böl… Yeter ki sevgi-nefret harmanındaki kıstaslara sahip çık. Onurlu bir yargıç ol. Öldürmen gerekeni de, yaşatman gerekeni de doğru seç. Aksi takdirde acı çeken sen olursun. Çünkü tüm bu gelişigüzel kararlarının sonunda hesap vermen gereken ve genelde beklenmedik anda karşına çıkan, soğuk, ürkütücü ve sert bir ses vardır:

vicdan…

Nereye? Oraya!

-Nereye gidelim?
-Bilmem sen söyle?
-Kalabalık mı olsun, yoksa sakin mi?
-Sen olduktan sonra önemli değil bunlar.
-O zaman eve gidelim.
-Tamam kimin evine gidelim?
-Benim eve gidelim.
-Neden?
-Daha iyi bir fikrin var mı?
-Hayır yok.
-O zaman bana gidiyoruz.
-Daha iyi bir fikrim yok dedim, fikrim yok demedim!
-E o zaman söyle?
-Arabayla gezelim.
-Nereyi?
-Her yeri.
-Peki her yer neresi?
-Orası, burası, şurası.
-Orasını biliyor musun?
-Hayır ama gidince biliyor olacağız, gitmeden bilemeyiz değil mi?
-Haklısın.
-Haklı olmasam zaten söylemezdim.
-Söylerdin.
-Söylemezdim.
-Söylerdin haksızım derdin.
-Ah evet haklısın.
-Evet nereye gidiyorduk.
-Her yere!
-Oraya?
-Önce arabaya!
-Benim yolum yol değil, sen bana yolumu tarif eder misin?
-Yanında olduğum her zaman, senin yolun benim yolum değil.
-Nasıl yani? Güzel bir şey söyleyeceksin sanmıştım.
-Gelecek, sabırlı ol. Her yer bizim yolumuz. Olmadı, bize yol açarız. Ya da bir yolunu buluruz işte. Gerçi biz kavramını sevmem. Sen sen olduğun için, ben de ben olduğum için yürürüz birlikte.
-Harikasın sevgilim.
-Sen de öylesin, bir öylesin bir böylesin dün de kızıyordun bana!
-Düne bakma ne varsa bugünde var.
-Peki hadi gidelim o zaman.
-Gidelim. Araba nerede?
-Orada.
-Nerede göremiyorum?
-Gitmeden bilemezsin değil mi?
-Gel kaçma buraya, gellll...

Yok Oluşunu Görmek İstedim

Sokakta düşünmek daha zor olabiliyor bazen. İyi bir gözlemci olun veya olmayın etrafınızdaki insanlar bazen o kadar çok ilginizi dağıtabiliyorlar ki buna siz bile şaşıyorsunuz. Ama bazen o anlamsız kalabalık, maddi kitle anlam veremediğiniz şeylere sebep olabiliyor.

En son sokağa çıktığımda bundan yirmi yıl öncesini düşündüm. Bunu düşündürdükleri için sokakta yürüyen insanlardan da bir kez daha nefret ettim. Tabi bunun bir anlamı yoktu. Çünkü eğer bir terörist falan değilseniz toplum sizi ciddiye bile almaz. Onlar iyi niyetli berduşlardan korkmak, güzel giyimli canileri de aklamak için neden aramaktadırlar çünkü. Bunu sokakta kimin gözüne baksanız anlayabilirsiniz. Bu gerçeği gördükçe gömleğinizi çıkartıp köprüden aşağıya atlayasınız gelir bazen. Ya da lüks bir lokantaya girip çırılçıplak soyunmak istersiniz. Belki de istemezsiniz ama ben hep istedim bunları yapmayı. Neden yapmadığımı anlatacağım size. Bir gün yapabilirim hatta her an yapabilirim çünkü ben size özgürlüğümü kazandığım ilk günü anlatıyorum. Yirmi yıl sonra sokağa çıktığım ilk günü.

Çok eskiye gitmiş gibi olsam da lise günlerime gitmek zorundayım. O günlere dönmeden yazar olamazsınız.  İstediğiniz kadar iyi anılara sahip olun bazı şeyleri yapmak için eski günlere dönmek gerekir. Biraz olsun çocukluğunda güzel günler geçirmemiş kimse komedyen olamaz. Bunu, etrafına gülücükler, kahkahalar saçarak bir şeyler anlatan ve hitap ettiği topluluğun her bir bireyinden nefret etse bile espri yapmaktan hoşlanan insanın suratında görürsünüz. Ben bu yüzden yirmi yıl boyunca şaka yapamadım. Etrafınızın farkında değilseniz, nefret de şaka da buhar olur.

Özgürlüğüm elimden alınmadan önce bir kokteyle katılmıştım. Lisedeydim, yeni yetmeydim ama bir şeyler yapmaya çalışıyordum. Hep ayak altında dolaşıyordum, yaptığım her yalakalığa kulp bulurdum mutlaka. Yaptığım her yalakalığın güzel sonuçlar getirdiğini sanırdım. Kendime olan güvenim sonsuzdu. Karşıma dikilecek her kapının anahtarını taşıdığımı düşünürdüm. Zaten boyum uzun olduğu için anahtarı deliğe sokmak için biraz eğilmek zorunda kalıyordum. O küçük kafamda yalakalıklarıma bulduğum müthiş benzetme buydu işte. Herkes ne zaman fark edecek bilmiyorum ama toplumda vaktini en çok boşa harcayan kitle kendine çok güvenen ergenler. Çünkü onlar illa ki bir kulp bulurlar yaptıklarına.

Uzun bir uğraşın ve edindiğim geniş çevrenin sayesinde katılmıştım şu bahsettiğim kokteyle. Salonda klasik müziğin eşliğinde etraftaki insanlara bakıyor ve yanımdaki iki üç kafadarla çene çalıyordum. Her kadın potansiyel avdı. Çünkü orda hiçbir kadını tanımıyorduk. Ne diye uğraştığımızın anlamını yitirmiştik. Dünyayı yaratan bir tanrı edasıyla kokteyle katılana kadar çabalamış, katıldıktan sonra da bir köşeye geçip etrafımızı izlemekten başka bir şey yapmamıştık. Birbirlerinden nefret eden adamların fıkralar anlatıp gülüştüklerini görmüştük. Yeni aşıklar görmüştük. Eski aşıklar, arası bozuk aşıklar, kavgalı ama birbirini seven aşıklar, barışık ama birbirini sevmeyen aşıklar, aranan gözler, şaraptan çakırkeyif olmuş aşıklar. Çok aşık vardı etrafımızda. Aynı yatağı paylaşan her çift birbirine aşık değil miydi nasılsa? Ne diye kafa yoruyorduk ki? İnsanların sıradanlığını görüp gülüşüyorduk sürekli.

O geceyi neşe içerisinde tamamladık dört arkadaş. Boşa da olsa yeni bir ortam görmüştük. Belki ilk defa adam yerine konmuştuk. Geri kalan her şey zaten önemini yitiriyordu bu tablo karşısında. O gün yüzünden yirmi yıla mahkum edileceğimi bilseydim hiç gitmezdim oraya. Hatta oraya gidersem cezamdan beş yıl indirim yapacaklarını söyleseler bile gitmezdim oraya. Baştan sona trajedinin günüydü o gün çünkü.

Bazen ilahi güçleri bilemezsiniz. Hayatınıza ne kadar etki ettikleri ise baştan sona muammadır. En kötüsü ise bu ilahi güçlerin kimin yanında yer aldığını bilememektir. Öğrendiğinizde ise iş işten geçmiş olur. İşte ilahi dünyanın da gerçek dünyayla benzeştiği tek nokta budur. İkisinde de başınıza gelecek kötü şeylere engel olamazsınız. Hep iş işten geçer.

O gece, kokteyl gecesi biz üç arkadaş birilerinin canını sıkmıştık. Bir arkadaşımız her grupta var olması gereken şanslı kişiydi. Nedenini yüzyıllarca sorgulasanız da bulamazsınız. Şanslıdır o işte. Cezayı üç kişi çekecektik. Üç kadının canını sıkmıştık, üç özel kadının. Yorumlarımızı duymuşlar ve ahkam kesmemizden çok rahatsız olmuşlardı. Ne olduğunuzu bile bilmediğiniz bir çağda dünyanın acımasız bir tanrıça tarafından yönetildiğini ve gittiğiniz herhangi bir yerde bu tanrıçayla bağlantılı olan kadınlar olabileceğini bilmek imkansızdır. Cezamızı duyduğumuzda bunun aslında bir ödül olduğunu sanmıştık. Sinsi sinsi gülmüştük hatta. Ama bu cezaydı, dünyaya gelmemizden daha büyük bir cezaydı.

Üç arkadaş yirmi yıl bir kütüphaneye kapatıldık.  Büyüklüğünü algılaması çok zor olan bir kütüphaneye. Yemeğimiz ve canlı kalmamızı sağlayacak her şeyimiz oldu yirmi yıl boyunca. Sigaramız, nargilemiz dahi vardı. İlk zamanlar keyifli gitti. Sürekli okuyor ve okuduklarımız üzerine konuşuyorduk sabahlara kadar. Bir iki yıl sonra keyfimiz kaçmaya başladı. Duvarlarda resim yoktu. Tiyatrodan, sinemadan uzaktık. Senaryoları ezberleyip kendimiz canlandıralım dedik önce ama olmadı. Okudukça ve farklı şeyler denedikçe özgüvenimiz düşüyordu. Mesela berbat tiyatroculardık. Her oynadığımız oyunun ayrı ayrı içine ettik. Kavga edememeye başladık günden güne. Hepimizin egosu inanılmaz incinmişti. Kitaplarda anlatılan kahramanlardan değildik. Karakterler gibi bir şeyler kaybetmemiştik, haliyle hiçbir şey de kazanamamıştık. Bilgimiz çoğaldıkça duygusal açlığımız da artıyordu. Kaç ay sonra bilmiyorum ama artık dostluğumuz bile bizi mutlu etmez olmuştu. Birbirimize baktıkça kendimize acıyorduk. Son beş yılımızda sigara içmekten ve nargilede uzmanlaşmaktan başka bir şey de yapmadık zaten.

Dışarı çıktığımızda haksızlık olmasın diye sadece beş yıl yaşlandırılmıştık. Tabi bu yirmi yılın çöküklüğünü gidermiyor. Dostluğumuz inanılmaz perçinlenmişti. Çok konuşmuyorduk ama konuşmadan da iki gün bile duramayacağımızı biliyorduk.

Sokağa, serbest kaldıktan üç gün sonra çıktım ilk defa. İşte o gün sokakta düşünmenin daha zor olduğunu fark ettim. Daha zordu ama başardığınızda çok güzel sonuçlara erişebiliyordunuz.
O gün sokağa çıktığımda kalabalığın arasında bir kız gördüm, zamanında çok sevdiğim bir kızı. Hiç ummadığım bir anda beni terk eden, duygusal çöküntüden çöküntüye sürükleyen kızı. Gördüğümde de anılar geldi aklıma. Sonra kütüphanede okuduğum Tolkien kitaplarını hatırladım. Özellikle de Silmarillion’ı. Zamanında aşık olduğum kızın, Morgoth’un yanına gidişini izlemek istiyordum o an. Hiçlik ülkesinin bir sakini olması gerekiyordu. Ölümünü ya da katledilişini değil yok oluşunu görmek istedim. Hiç var olmamışçasına. Bunları düşünürken kütüphanede yıllarca düşünmeme ve okumama rağmen fark edemediği bir şeyi fark ettim. Bir hiç olduğumu, güçsüz olduğumu kabullenmiştim kütüphanede. Ama hala çocuk kaldığımı düşünmemiştim hiç. Eskiden sevdiğim, şimdi nefret ettiğim bir insanın ölümünü değil yok oluşunu düşlüyordum. Bunu ancak bir çocuk düşünebilirdi. Yetişkin bir insan ya affeder, ya da nefretini kusacağı günü hayal ederdi. Ya ben? Ben onu var olmamış bir kitap karakterinin yanına göndermeyi düşlüyordum. Yirmi yılda öğrenemediğimi sokakta beş dakikada öğrenmiştim. Hala çocuktum ben. 

Milyonda Bir Ölüyüm

Belki binde bir ya da milyarda bir. Olasılıkları iyi hesaplayabilseydim bunu yazıyor olmazdım. Siz de okumazdınız. Zaten okumaya başladıysanız olabildiğince çabuk bırakmanızı tavsiye ediyorum, hiçbir işe yaramayacağını bilerek. Bırakamayacaksınız çünkü bu yazı size hiçbir şey kazandırmayacak. Okuduklarınızda yer yer kendinizden bir şeyler bulacaksanız ama sizi hiçbir zaman tamamen ifade edemeyecek. Kendinizin gölgesini görür gibi olacaksınız çünkü benliğiniz bu yazının ışığına çıkamayacak kadar kendinden memnun. Siz farkında olsanız da olmasanız da.

Topluluğa ''siz'' diyorum çünkü seslendiğim boşluğu tanıyamadım, belki hiçbir zaman da tanıyamayacağım. Birbirini tanımayan insanlar konuşurken ''siz'' diye hitap ediyorlarsa birbirlerine ben de okuyana siz demeyi uygun görüyorum.

Hiçbir yararı olmamasına rağmen bu yazıyı okuyorsunuz, zerre fayda görmediğiniz insanlara aşık oluyorsunuz ve size bir yararı dokunup dokunmadığı meçhul olan varlıklara tapıyorsunuz. İnsansınız işte, maymuna yakın ya da uzak, evrimleşmiş olsanız bile insansınız. Duygularınızı öldürmedikçe faydasız işlerden uzak duramıyorsunuz. Duygularınızı öldürdüğünüzde ise insanlığınızdan şüphe ediyor, bunalımdan bunalıma sürükleniyorsunuz. Duygusuzken mutlu olsanız da eksik hissediyorsunuz kendinizi ve tutkularınıza sarılıyorsunuz. Seks için, para için, güç için yaşıyorsunuz. İşeyen erkek aslanlar gibi sınırlarınızı çiziyorsunuz bu da evriminizi anlamsız kılıyor. İnsan nedir? İnsan, toplamda hiçbir şeydir. Bir yığın paradokstur sadece. Maddi bir varlıktır, ama kendine anlamsızca idealler belirler. Güce tapar. Bir yandan da yardım kuruluşları kurar. Çoğu zaman kimseyi umursamaz. Görmediği her şey maddeden ibarettir insan için. Gördüklerini, yakınlarını ise bir şekilde anlamlı kılmaya çalışır. Neden mi böyle konuşuyorum? Çünkü ben bir ölüyüm, milyonda bir.

Size nasıl öldüğümü anlatayım önce. On dokuz yaşlarındaydım herhalde ama tam emin değilim çünkü üstünden çok zaman geçti. Yaz aylarının sonuna geliyorduk. Günü birlikçiler deniz kenarına gitmez olmuşlardı artık. İş yerinden izin alıp tatile çıkan kalmamıştı. Yazlık yerlerde dolaşmaya çıktığınızda görebileceğiniz en genç insan altmış yaşlarındaydı. Ben o zaman da işsiz güçsüz olduğumdan hala tatildeydim. Şehre gitmemin bir anlamı yoktu, ya da yazlıkta kalmanın. Bir boşluk başka bir boşluktan daha cazip gelemez çünkü hiçbir insana. Can sıkıntısında toprakla, bitkilerle uğraşır hale gelmiştim. Şunu çok iyi biliyordum veya en iyi bildiğim şey de diyebilirim ki; insan ölü olsun canlı olsun işlevini yitirdiğini düşünüyorsa ancak toprakta huzur bulabilir. O yüzden insan yaşlandıkça çiftçi olmanın, köye gitmenin hayalini kurar. O yüzden büyük şehirlere gidip mutsuz olmuş işçiler hep memlekete geri dönebilmenin, küçük olsa da kendi toprağını ekip biçmenin düşleriyle yaşarlar. İşte, hep bu yüzden bir insan öldüğünde gömülmesi gerekir.

İşte bu toprak fikri beni mutlu ediyor, ertesi güne uyanmam için bir sebep oluyordu. Domatesler ekmiştim. Toprağın üstünde dallara tutturulmuş yeşilliğin içinde kırmızı kırmızı bitiverirler, bilirsiniz o görüntüyü. Koşuşturmaktan yanaklarını kan basmış küçük, mutlu çocukları görürdüm bahçede domateslere baktıkça. Domateslerin aşağısında güllerim vardı. Alacalı, pembe, beyaz… Yediverendi hepside. Her mevsim açarlardı. Bilirdim. Kışları görmezdim ama açtıklarını bilmem bana huzur verirdi. Küçüktü bahçem, mezarımdan biraz daha büyük biraz daha neşeliydi sadece. Arada sırada başka evlerin bahçelerindeki çimenleri sulardım. Hortumun ağzını sıkıştırdığınıza dağılan suyun çimlerin üstüne çarpışını duymanız lazım. Samimi bir teşekkürü koklarsınız ve duyarsınız su çimlere ve yer yer kelleşmiş bahçeye çarptıkça. Bahçeden uzaklaştıkça canım çekilirdi. Diyorum ya, hiçbir amacım ya da hedefim yoktu dünyada ve bence böyle insanlar ancak toprakla huzur bulabilirler.

Bahçenin üstündeki gökyüzü sanki tek gerçek gökyüzüydü. Şehirden uzaktım, ışıklar çok azdı ve her bir yıldız kendini özgürce ve rekabete girmeden sergileyebilirdi. Ben onlara isim vermedim ya da şekiller çıkarmadım. Kaydılar diye hiç dilek tutmadım. Ya da o yıldızların altında hiçbir kızı öpmedim. Öpmeye de çalışmadım. Orada doğaya aittim ben çünkü. Hiçbir gül dalından kopup insana ulaşmaya çalışmaz, hiçbir ekin kendi kendini biçmez. Aslında bunları yapabilirler, emin olun. Sadece yapmak istemezler çünkü kendilerini doğa denen bütünü oluşturan ayrılmaz parçalar olarak görürler. Ben bahçemin üstünde yıldızların altında akşamdan sulanmış toprağın hafif iç burkan kokusunu koklayarak o bütünün bir parçası olurdum ve işte bu yüzden de hiçbir kızı öpmeye yeltenmezdim. Ya da anlamsız bir arkadaşla sohbet etme ihtiyacı duymazdım. Siz de o bütünün parçası olsaydınız insanlığa ait herhangi bir şeye ihtiyaç duymazdınız, emin olun.

İşte yine bir akşamüstü, güneşin tamamen ufuktan silinmesine yakın bir vakitte domateslerin arasındaydım. Toprağa uzanmıştım. Kafamı sağa çevirmiş karıncaların çalışmasını, yer yer üstümde dolaşmalarını izlemeye çalışıyordum. Seslerini duyuyor fakat ne kadar yakınımda olduklarını bilmiyordum. Doğanın beni daha da fazla sarması isteği duydum bir anda. Nefes nefese kalana kadar koşmak ve suya atlamak istiyordum. Doğruldum, ayağa kalktım ve var gücümle koşmaya başladım. O kadar heyecanlanmıştım ki karanlıkta denizin ne tarafta olduğunu karıştırdım ve yanlış yöne doğru koştum bir süre. Zeytin dallarına çarpıyordum koştukça. Çarpan her dala seviniyordum. Canımı acıtmıyorlardı. Tabiatla aramızdaki barışın ve mutluluğun sembolü olduklarını düşünüyor ve deli gibi tek başıma karanlıkta gülüyordum kahkahalar atarak. Ne kadar koşarak dolandığımı bilmiyorum. Hatırlamaya çalışmanın da bir anlamı yok. Sonunda deniz kenarını buldum. Kumsala girdim koşar adım. Kıyıda kimseler yoktu, bu duruma çocuklar gibi sevindim. Sandaletlerimi hışımla çıkardım. Üstümü de fırlattım attım. Altımda sivrisinekler ısırmasın diye uzun kot pantolon vardı, onu da çıkardım. Anadan doğmaydım artık. Koşarak girdim suya. Karanlık olduğu ve boğulmaktan çok korktuğum için fazla açılmıyor, ayaklarımı yere değdiremediğim derinliklerde yüzüyordum. Sık sık dibe dalıyor ve karanlığın basıncını kokluyor, iyot kokusunun keskinliğini görüyordum gözlerim kapalı bir şekilde.

Uzun süre yüzdüm, ellerim ayaklarım buruş buruş olmuştu. Bir kez daha dalıp sonra çıkmaya karar verdim. Daldım, suyun üstüne çıktığımda suratımda ve kafamda ufak, tatlı dokunuşlar hissettim ve derinden bir gürültü duydum. Yağmur başlamıştı. Yavaşça kıyıya doğru yüzmeye başladım. Her bir kulacımda yağmur daha da şiddetleniyordu. Dağlara doğru baktığınızda kızıl yıldırımların hışmını görebiliyordunuz. Sahile ulaştığımda yağmur artık sağanak halini almıştı. Şu meşhur yaz yağmurlarındandı ama beni çok ürkütmüştü. Çok şiddetli yağıyordu çünkü. Bir an önce eve gidip domateslerin üstüne naylon germeliydim. Bunu düşünerek kotumu geçirdim ilk önce ayağıma. Kotumu geçirdim, kotumu geçirdim, kotumu geçi…

Bundan sonrası inanılmaz hızlı gelişti. Yani kotumu giydikten sonrasını söylüyorum. Çünkü bir anda, ne olduğunu anlayamadan ölmüştüm. Son hatırladığım fermuarımı çekmeye çalıştığımdı. Aslında yağmuru çok severdim ve tuzlu sudan çıktıktan sonra giyinmekten de nefret ederdim. O gün giyinmeden eve gitsem ne olacaktı ki sanki? Kim görecekti beni ayağımda sadece bir donla, hem görseler ne olurdu ki? İşte alışkanlıklar hayatınıza böyle mal olur. Ben kotumu giyip fermuarımı çektiğimde vücudumdaki tuzlu su ve fermuarın alaşımı yüzünden bir elektriklenme gerçekleşmiş ve üstüme yıldırım düşerek ölmüştüm. Komik, biliyorum. Rahat rahat gülün. Çünkü ben ölmeme rağmen hala gülüyorum.

Öldükten sonra hikayeler hep kısadır ve bunu herkes bilir. Ben ölüyüm ve bana börtü böcek milyonda bir diye seslenirler. Ben onlara cevap veremem çünkü artık bir işlevim var. İronik bir şekilde işlevsiz insanı toprak, ancak öldükten sonra işlev sahibi yapabiliyor. Benim bir amacım var artık. Evet, ben gübre olup yaşarken bana huzur vermiş toprağın bir parçası olacağım.

refik bey.

“Madem sonsuza dek susmamı istiyorsunuz, şimdi beni dinleyeceksiniz.” dedi Refik Bey, ellerinde bulunan bavulları hiddetle yere bırakırken.

Oğlu, gelini ve torunu şaşkınlık içerisinde ona bakıyorlardı. Şaşkınlardı, çünkü onu daha önce hiç bu kadar sinirli bir hâlde görmemişlerdi. Oğlu elini Refik Bey’in omzuna doğru götürerek, “Ne oldu baba” dedi, “Seni sinirlendiren şey ne?” Sesi her zamankinden inceydi ve babasının dudaklarına sabitlenmiş gözlerinde merak dolu bir bekleyiş vardı.”

“O bakımevine gitmek istemi…”

Refik Bey’in sözünü bitirmesine fırsat vermeden gelini araya girdi; “Baba, orası bakımevi değil, emekliler yurdu.”

Refik Bey ayağını yere vurarak, “O ufacık toriğinle bana neyin ne olduğunu öğretmeye mi çalışıyorsun gelin?” dedi, “Olmadın sen o kadar. Olmadın.”

“Ama baba…”

Gözlerini elinde tuttuğu sopaya götüren Refik Bey, “Sıçtırtma şimdi babanın şarap çanağına. Ben hâlâ buradayım ve çok şükür gücüm, sağlığım da yerinde. Nah görüyor musun, geçiririm vallahi kıçına şu bastonu, kızım falan demeden.”

“Sakin ol baba.” dedi oğlu, “Ayıp oluyor.”

“Aile içinde ayıp mı olurmuş ulan.”

“Baba, öyle demek istemedim.”

“Ben gayet iyi biliyorum senin ne demek istediğini kerkenez. Sus şimdi, söyleyeceklerimi dinle.”

“Dinliyorum baba.”

“Ben senin baban değilim.” dedi Refik Bey gözlerini oğluna dikerek. Tereddüt bile etmemişti bunu söylerken, bir çırpıda, sanki öylesine bir şey söylüyormuş gibi çıkmıştı dudaklarından sözcükler birbiri ardına.

Oğlu şaşkındı, bir süre öylece, hiçbir şey söyleyemeden duraksadı, ardından belli belirsiz bir şeyler söylemeye çalıştı. “Şaka yapıyor…”

“Hayır.” dedi Refik Bey oğlunun sözünü tamamlamasını beklemeden, “Şaka falan yapmıyorum. Baban değilim senin. Babanın kim olduğunu da bilmiyorum. Annenle evlenmeden önce, annen bana hamile olduğunu söylemişti. Bunu ikimizden başka kimsenin bilmemesini ve çocuğuna, kendi çocuğummuş gibi davranmamı istedi. Söz vermemi istedi benden. Aşıktım ona, hâliyle kabul etmiştim de. Zor olmadı başlarda, ama büyüdükçe değişti işler. Benim çocuğun olmadığın anlaşılıyordu. Ne boyun posun beni andırıyordu, ne de huyun bana çekmişti. Üstelik büyüdükçe de uzaklaşıyordun benden. Günün birinde dikildin karşıma şu aptal karıyla, “Ben evleniyorum.” dedin ve evlendin. Sütsüz şu veledi peydahladınız sonra. Varımı yoğumu aldınız benden ve şimdi de beni kendi evimden gönderiyorsunuz. Neymiş efendim, emekliler yurduymuş. Sıçayım emekliler yurdunuza da, evinize de, babanıza da. Kansızlar sizi. Bari kırk yıl boyunca sana babalık yapmış olan şu adama bir kez olsun yardım et de, al şu bavulları elimden.”

Refik Bey’in sözleri üzerine evdeki herkes susmuştu, Refik Bey de dahil. Oğlu bavulları bagaja yerleştirdikten sonra arabaya geçtiler ve oğlu emekliler yurduna doğru sürmeye başladı. Beş dakikalık mesafe, sanki beş saniyeymiş gibi, çabucak geçti. Yurdun tam önüne gelmişlerdi ve hâlâ kimse konuşmuyordu. Sessizliği Refik Bey, dudaklarından gözyaşlarına eşlik ederek dökülen sözcükleriyle zoraki de olsa bozdu, “Oğlum.” dedi, “Sen benim oğlumsun, sana demin yalan söyledim.”

“Zaten hiç inanmamıştım ki.” dedi oğlu, ağlıyordu. Refik Bey’in sözleri arabadaki herkesi ağlatmıştı; torunu da dahil.

yosun kokan hatıralar.

Eski bir film izliyordum. Karşımdaki adam artık nefes almıyordu, biliyordum bunu. Onun yerine kendimi koydum ve bir anlığına da olsa nefes almadığımı hissettim. Almıyordum da. Tutmuştum çünkü, nedenini bilmeden. Kısılmış hissettim o an. Ellerimi boğazıma götürdüm yavaşça, dokundum kendime. Ellerim tenimden soğuktu. Üşüdüm. İlk defa üşümek beni mutlu etti, çünkü yaşıyordum. Ölmeye kendisini her zaman bir adım daha yakın hissetmiş olan, ama kendisini öldürmeyi hiçbir zaman becerememiş olan o adamlardandım işte, ne yaparsın. Bizim gibiler için yaşam ucuz bir fahişeydi. Hani tam anlamıyla tat vermese bile, kendinizi kollarında güvende hissettiğiniz türden olan, mahalle arasındakilerden. Ölümse. Ah, ölümse ulaşılmaz bir film yıldızıydı. Anca düşlemekle yetiniyorduk. Anca düşlerken kendimizi tatmin ediyorduk. Birkaç saniye, birkaç dakika ya da en fazla birkaç gün. Sonra mı? Her şey sıradan, her zamanki gibi, belki daha da sıradan. Evet dostlarım, sıradanlığın da ölçütleri vardır ve inanmayacaksınız belki ama, daha sıradan olmayı, daha kötü olmaya tercih edenlerdenim ben de. Birçok kişinin yaptığı gibi. Sikeyim, ama gidemiyordum. Liman bendim. Gemi bendim. Deniz bendim. Gidemiyordum. Gitmek göründüğü kadar kolay değildir, gidemeyenlere sorun. Kalmak göründüğü kadar kolay değildir, bunu da onlara sorun.

“Kısılmış.” Ne güzel bir sözcük bu. Biri gelse ve benden hayatımı özetlememi istese –ki asla olmayacak, tanrı bile benden bunu istemeyecek, ona bunu söylerdim. Yeterliydi. Tek başına yeterince güçlüydü. Doğal bir eğilimdir hem bu, güçlü olana yakınlık duyabilmek. Güçlü olana yakın olursanız asla kaybetmezsiniz dostlarım; en fazla kişiliğiniz gider, onun da bu değersiz dünyada pek bir önemi olduğunu sanmıyorum. Gerçi ne bakıyorsunuz siz bana; asılsız bir aynayım ben, dinlemeyin beni, dinleseniz bile aldırış etmeyin, en fazla zamanınızı çalmış olayım sizlerden ve eğer bir başka dünya varsa buranın ötesinde –ki olduğunu sanmıyorum, orada hakkınızı arayın benden.

Yazıyorum dostlarım. Hayat beni çiziyor, ben de size yazıyorum. İçimden geçiriyorum da –ki aynı şeyi daha önce defalarca kez geçirmiş ve dilemiştim, o Amerika’ya giden ilk geminin içinde ben olmalıydım, ya da ne bileyim birkaç yüz yıl önce yaşamış olmalıydım en kötü, nerede doğacağımı, kimin piçi olacağımı, hangi karın ağrısı işlerle uğraşacağımı hiç dert etmiyorum bile. Hâlimden memnun değilim, Allah beni affetsin. Allah demişken. Onu hep gökteki aya benzetirdim küçükken. Beyaz bıyıkları vardı. Dali’ninkiler gibi uzuyorlardı yanlara. Gökyüzüne değiyorlardı. Gülerdi bir de hep. Gözleri kocamandı ve yüzü delik deşikti. Tonton bir ihtiyardı anlayacağınız. Severdim o adamı. İçtendi. Bendendi. Ötedendi. Ama şimdi sevmiyorum. Çünkü o zamanlar yalnızca benimdi, şimdi herkesin. Herkesten duyduğum, herkesin korktuğu, ama kimsenin sevemediği o Allah’ı, ben de sevemiyorum artık. Biraz daha güneyde doğmuş olsam –yaklaşık yirmi paralel kadar, bu söylediklerim yüzünden ölebilirdim. Öldürürlerdi beni. Ne de iyi ederlerdi. Gerçi orada doğmuş olsam bunları hiç söylemezdim bile. Şaşırdınız mı? Ben o güçlülerin yanında olmayı kendi kişiliğine yedirememiş olan aptal ve gururlu insanlardan değilim. Elimden gelse Allah olurdum, peygamber falan olurdum, ne bileyim, taptığınız her ne varsa, o olurdum. Olamayacağımı fark ettim ama dostlarım, bu yüzden de hiçbir şey olmamayı daha doğru buldum ve hiçbir şey olmadan ölmeyi. Ölüyorum dostlarım. Yaşamadan ölüyorum. Siz ve sizden önce gelen herkes gibi ve sizden sonra geleceklerden kendimi daha şanslı sayarak. Öylece gidiyorum.

…

“Yenileyeyim mi?”

Tıknaz bir adam. Onun yüzünden ölemedim. Şimdi ölebilmek için bir duble daha devirmem gerekiyor, ama bir duble devirip de yine ölemezsem, para suyunu iyiden iyiye çekecek ve Aysel de benim ipimi çekecek. Ama olsun. İçeceğim. Belki Aysel her zamankinden fazla sinirlenir de öldürür beni. Ya da ne bileyim, babasının yanına falan kaçar da, kafamı dinlerim şöyle üç beş gün.

“Doldur usta. Doldur. Hep doldur.”

Putlar İmparatorluğu Bölüm: 10

Tozlu yollardan bir süre yürüdüler. Mehmet ve Jane yan yana yürüyorlardı. Önlerinde iki kişi ve arkalarında da iki kişi vardı. Akıllarınca güvenlik kordonu oluşturmuşlardı. Ama Mehmet hayatta kalmalarının şansa kaldığını çok iyi fark ediyordu. Bir çocuğun sapanından çıkan taşla bile öldürülebilirlerdi. Belki de çok şanslıydılar ve müthiş katillerdense anca bir çocuk ve bir sapan tarafından öldürülebilirlerdi. Eğer öyleyse bile Mehmet katiline saygı duymaya hazırdı. Hem müthiş planından dolayı hem de gittikçe anlamsızlaşan hayatından kendini kurtardığı için. Her ne kadar çıkmazlara sapsa da kendini öldüremezdi Mehmet. İlk önce içinde her zaman bir inanç vardı. Ayrıntılarını bilmese de, gücü kavrayamasa bile inanıyordu. En az bunun kadar önemli bir sebep de egosuydu. Kendini nasıl hissederse hissetsin müthiş biri olabileceğini düşündüğü için kendini öldürmezdi. Çünkü müthiş biri olduğunda nefret ettiği insanların hayatlarıyla uğraşma fırsatını göz ardı edemezdi. Son sebep ise korkaklığıydı. Kendi farkında olmasa da muhtemelen en büyük engel buydu.

Toprak yoldan ayrılıp asfalt bir yola saptılar. Giderek tenhalaşıyordu yol. Gündüz olmasına rağmen Gittikleri yolun arkasında gözüken tepedeki ışıltıyı seçebiliyordu. Işıltıya daldı. Yola bakmıyordu yürürken. İçindeki meraka yenilip Jane’e doğru döndü.

''Şu parıltı ne?''

Sorusunu çok çocukça bulmuştu ama bunu yadırgamadı. Etrafına sorgusuz sualsiz uyum sağlayan insanlar büyüyebilirlerdi ancak. Soran insan her an çocuktu, her an ergen ve her an yaşlı. Yaşadığı onlarca şeyden sonra o bir çocuktu, hiçbir şey bilmeyen fakat küçük yaşta ölümler görmüş sorunlu bir çocuk. En rahatsız olduğu şey ise insanların sahte olgun tavırlarıydı. Jane’in tavırları onu hayattan soğutuyordu. Ruhu, bedeni ve tüm varlığı kurumuştu bu kadının. Kendi kendini kurutmuştu bir sebze, bir meyve gibi. Böylece şartlara vurdumduymaz bir şekilde uyum sağlıyordu. Daldaki meyve hep kaygılıyıdır çünkü. Olgunlaşabilecek mi, toprağa mı düşecek. Yoksa çiftçi tarafından toplanıp pazara mı götürülecek? Her şeyden geçip de sorumsuz bir ailenin mutfağında çürüyüp gidecek mi yoksa? Bunca kaygıdan arınamaz yaş bir meyve ve bu yüzden yaş meyve hep bir yanıyla çocuktur, hep renk renktir. Kaygılarına rağmen, ölümünü bilmesine rağmen renginden ve çocukluğundan hiçbir şey kaybetmez taze, kokulu bir meyve.

Tüm bunları düşünürken sorusuna cevap alamadığının farkına varamadı uzun süre. Tekrar sağına döndü ve şansını denedi.

''Jane?''

''Şu an ilgimi dağıtamam Mehmet, kafamda konuşmamın provasını yapıyorum.''

Bu soğukluktan, bu salaklıktan sonra diyebileceği hiçbir şeyi yoktu Mehmet’in. Ataerkil bir toplumda söylediklerinin önemi yoktu bir kadının. Gidecekleri yere bir anlaşma için gittiklerini biliyorlardı nasılsa. O yüzden sadece anlaşma maddelerini anlamaya çalışacaklardı. Jane’in güzel konuşması bilgili olması, yalakalıkları hiçbir anlam ifade etmeyecekti. Ne derse desin aynı kapıya çıkacaktı zaten. Eğer Jane’in sesini ya da gözlerini beğenen olursa onu evinde bir obje olarak görmek isteyecekti. Kendini İslamiyet ile ya da başka bir öğretiyle evrimleştirmiş Ortadoğulular ancak aşık olabilirlerdi.

Her geçen gün Jane’in bilgisine olan güveni sarsılıyordu. Etrafına bakınırken tekrar tozlu bir yola girdiklerini fark etti. Yolun sonuna doğru üç dört tane eski taş yapılardan vardı. Yolun sağ kenarında kahve gibi bir şey gözüküyordu.

Öndeki iki koruma kahvenin on adım ilerisinde yolun karşı tarafına geçip sigara yaktılar ve hararetli bir şekilde konuşmaya başladılar. Çok iyi rol yapıyorlardı. O kadar iyi rol yapıyorlardı ki hiç tiyatroya sinemaya gitmemiş bir insan bile mükemmellikten dolayı onların rol yaptığı anlayabilir ve onları takdir duygusuyla birlikte öldürebilirdi. Arkadaki iki koruma peşlerinden ayrılacak gibi gözükmüyordu.

Jane kahvenin önüne geldiğinde Mehmet’e içeriyi işaret etti.

''Önden sen gir.''

İşte o an Mehmet bu oyundaki rolünü sorguladı. Tipi ve erkek olması yüzünden mi gelmişti buralara kadar? Görevi bittiğinde bir putun acımasızlığına mı kurban gidecekti?